Bron:"KleindierMagazine"121e
jaargang nr. 6-2007
Intermediaire
vererving is gemakkelijk te begrijpen.
Tekst en foto's : Gerrtit Grooten.
marterkonijnen
( bij de NHD: midden blauw marter, midden geel marter, midden
sepia marter)
vlinderkonijnen
( kennen we niet bij
de NHD)
alle
grauwe kleuren (
bij de NHD: IJzergrauw en Blauwgrauw)
Als
jarenlang fokker van wat in de volksmond bonte konijnen genoemd
worden, weet je hoe de vererving daarvan in elkaar zit.Ik krijg
wel eens mensen in mij stal die een konijn willen kopen.Ze
verwonderen zich dan altijd over hoe fraai getekend zo'n
Rijnlander en eerder een Klein Lotharinger of Groot Lotharinger
is.Als je dan een nestje jongen laat zien kijken ze de ogen uit
over de verscheidenheidaan bonte en eenkleurige dieren zich in
zo'n nestje bevindt.Is één van de eerste vargen..Ja, dat is nu
intermediaire vererving, zeg ik dan.Nu betekent het
woordje "intermediair"als je het in het woordenboek opzoekt,
bemiddeling. EEn bemiddeling teweeg brengen tussen 2 personene
of 2 of meer bedrijven.Is een geschil als intermediair (
bemiddelen) optreden.Niet alleen thuis, van leken publiek, maar
ook op diverse showskom ik fokkers tegen die vragen stellen over
de vererving van onze
vlinderkonijnen
die intermediair vererven.Maar ook als u in een nest
marterkonijnen
kijkt , slaat u van schrik achterover als u niet weet
hoede vererving gaat. Darzelfde geldt voor
alle grauwe kleuren
, zoals IJzergrauw , Blauwgrauw enz.Twee van die kleuren aan
elkaar gepaard geeft voor een niet kenner evenees een verassende
aanblik in het nest.
Waarom na
zoveel jaren nog zoveel vragen en onduidelijkheden?
Ik denk dat het
woord intermediaire vererving al een barriè opwerpt.Het
is een moeilijk woord dat eigenlijk niets anders betekent dan
een "bemiddeling"tussen de erfelijke genen van 2 ouderdieren. In
ons boek der pelsdieren staat het eenvoudig
omschreven. Toen de wetten van Mendel +/- 1900 opnieuw ontdekt
werden was het de botanicus Correns die een verervingswijze
waarnam die in zijn ogen niet klopte met wat Mendel beschreven
had. Mendel ging bij zijn proeven uit van een overheersende en
terugkerende factor. Dat is het meest voorkomend. Er zijn echter
ook gevallen waarbij de ene factor de andere niet overheerst.
Bij die gevallen krijgt men een mengeling of met andere woorden
een (be)middeling van de factoren. Correns kruiste van een
bloemsoort ( volgens mij de Latharus) een rode en een witte. Hij
kreeg toen in de 1e generatieniet één van beide kleuren ( de
overheersende) maar één mengvorm , te weten allemaal roze
bloemen. Beide ouderplanten hebben dus een deel van hun
erffactoren doorgegeven .Roze is dan een bastaard product.
Toen hij de roze bloemzaden weer zaaide kreeg hij witte, roze en
roze bloemen in de verhouding 1:2:1. Een verhouding zoals we die
gemiddeld ook bij de bovengenoemde konijnenrassen zien.Die proef
heb ik zelf gedaan in mijn volkstuin de afgelopen jaren nog eens
dun overgedaan met een bonte boon ( kievtisboon in de
volksmond). Ook hier krijg ik naast de roodbonte bonen hele
licht gekleurde exemplaren naast bijna geheel rode.
Gespleten
vererving
Lees je in Duitse
boekjes , o.a in een boekje van Max Wischer, dan staat voor de
naamintermediaire vererving de term "spalterbiges"
.Eigenlijk veel duidelijker dan ons woord intermediair.
En laten we wel zijn, gespleten vererving klopt helemaal,
tenminste als we bont x bont paren. Daar komt dan gemiddeld weer
een verhouding 1:2:1 uit. Voorbeeld, een Lotharinger voedster
krijgt 8 jongen, dan zijn dan 2 lichte, 4 bonte en 2
één-kleurigen. Overigens geldt deze verhouding niet voor één
maar voor een aantal voedsters, als je er 10 hebt klopt het
ongeveer. Paren we geen bont aan bont dan gaat de gespleten
vererving niet op. Licht getekend x licht getekend geeft 100%
donker. Paren we een bonte aan een één-kleurige dan zien we
gemiddeld 50% bont en 50% één-kleurig.( bij de Rijnlander en de
andere driekleurigen 50% de zgn.Japannerkleur) .Dus nogmaals,
onze Lotharingers-Klien,
Lotharinger-Rijnlander-Papilloin-IJzergrauw en andere
grauw-kleuren en niet te vergten onze Marters, zijn allemaal
bastaard producten om het oneerbiedig te zeggen. Ze vereven
namelijk niet zuiver zoals bijna al onze kleurrassen.Om de
juiste verschijningsvorm te fokken zoals onze Standaard dat
voorschrijft bij genoemde rassen, is echt fokkerskunst. Naast
geduld is toch wat kennis van de vererving bij de rassen nodig.
Nu enkele
voorbeelden in beeld
<
Marter
< De bovenste konijnen zijn 2
midden marters, die gemiddeld 1 donkere, 2 midden en 1 lichte(
of rus) ( verhouding 1:2:1.) Donker x licht geeft 100%
midden.Voor tentoonstellingsdieren zult u dan ook altijd midden
x midden of donker x licht dienen te fokken. Ik weet dat veel
fokkers ook nog midden x donker paren.Uit deze paringen zult u
toch veel zgn. zwevers ( tussen beide kleuren in) krijgen. Wees
niet bang om de lichte dieren te gebruiken.
< Vlinderkonijnen
Paren we 2
tentoonstellingsdieren dan krijgt u gemiddeld 25%
lichte(charly's ) , 50% met min of meer
tentoonstellingstekening en 25% éénkleurigen ( en bij 3
kleur de Japannertekening).Licht x licht geeft 100% licht.
Licht x donker geeft 100% bonte dieren(
tentoonstellingsdieren).Donker x donker geeft 100% donker.
Het probleem is dat bijna in alle stammen de licht getekende
dieren niet volwassen worden, ze bezitten meestal een
sub-lethale) = half dodelijke) factor.Derhalve gebeurt het
bijna nooit dat er een paring licht x donker kan plaats
vinden.Bij de dwerg Lotharingers schijnt het hier en daar te
lukken heb ik gehoord.
Bij de kleurdieren
Bij de NHD: IJzergrauw
en Blauwgrauw
IJzergrauw x IJzergrauw (
EdE x EdE ) splitste zich in 25%
zwart-staalgrauw, 50% IJzergrauw en 25% Konijngrijs.Een
konijngrijze x een zwart-staalgrauw geeft een 100%
ijzergrauw. Dit gaat eveneens op voor de andere grauw
kleuren.
Slot
Ik ben me er van bewust dat
lang niet alles betreffende de intermediaire vererving hier
beschreven is. Voor de doogewinterde fokker en keurmeester
is het allemaal gesneden koek.Maar wellicht kunt u het
gebruiken als u vragen krijgt van bezoekers in uw stal over
marter-of vlinderkonijnen en de grauwkleuren.Overigens merk
ik dat deze vererving ook opgaat voor de manteltekening.Ook
daar tref je bij paringen één-kleurigen, lichte en
manteltekening aan.Het lijkt voor de buitenstaander zo
makkelijk een tentoonstellingsdier te fokken. Heel vaak
oogst het veel bewondering als u kunt vertellen wat er
allemaal voor komt kijken en waar u rekening mee moet houden.
_________________________________________________________________________________________________________
|
28-4-2007:
Bij "Catootjes konijntjes" is uit
blauw x blauw geboren: 3x blauw en
3x middenblauwmarter.
Bij
"Catootjes konijntjes" is uit blauw
x blauw geboren: 3x blauw en 3x
middenblauwmarter. Hoe kan dat?
Middenblauwmarter :
aBcmdE
a-Bof
b –c of cn d-E of e
Ouders
middenblauwmarter jongen :
Blauwe
ram 4EF-201: komt uit
voedster wit roodoog 3EF-201 x ram
blauw 0AV-810. De witte voedster
kwam uit blauwbont 2VM-565 x
konijngrijs 2VM-438 .De blauwe ram
0AV-810 was gekocht.
Blauwe
voedster 6PA-538: komt uit
ram blauwbont 5PA-301 x
voedster blauw( zonder tatoeage).De
blauwbonte ram komt uit
blauwgrijsbont 4EF-417 x konijngrijs
3KB-715 en is op geen enkele manier
verwant aan de blauwe partner zonder
tatoeage.De blauwe partner ( =
voedster zonder tatoeage) is wel
verwant aan de blauwe ram 0AV-810.(
= vader of opa).En de blauwe voedster
partner(= oma van de nu geboren NHD
mbm) komt nog uit Cato's
beginperiode van het fokken...toen
ze nog niet getatoeëerd werden....gekochte
NHD uit dierenwinkel..etc..komt uit
geelwildkleur x zwart. Een
rommelpotje dus. Afkomst /herkomst/familie-kleuren
onbekend.
Hoe kunnen er
nu mbm uit geboren worden? De
blauwfactor is duidelijk.Vader en
moeder NHD zijn allebei blauw .Vader
NHD blauw kan ook wit vererven .Dit
weet ik uit ervaring en zijn moeder
is wit.Dus pa NHD bezit zeker de
factor c .
Dan moet
moeder konijn de marterfactor cm
bezitten…..
Formule vader
4EF-201: aBCdE
-----------------
a-B of b- c-d-E of e
Formule moeder
6PA-538 aBCdE
-----------------
a-B of b- c of cm-d-E of
e
Vraag
van M.G:
Er komt MBM uit blauwgrijs x
blauwgrijs...hoe kan dat?
Dat kan
als de wilfactor bij beide
ouderkonijnen enkel is en
niet dubbel.
Het ene
ouderkonijn moet de witfactor c
bezitten en het andere konijnen
moet de marterfactor
cm
bezitten.
Formule
ouderkonijn 1: ABCdE
aB( of b)cdE( of e)
Ouderkonijn
2: ABCdE
a B( of b)
cm
d E( of e)
Hieruit kan
aBcmdE
ontstaan.
a-Bof b – c
d-E of e
Beide
ouderkonijnen kunnen dus niet
zuiver blauwgrijs zijn!
Mei 2007: Het lijkt mij erg leuk om eens een
blauwgrauwe NHD te
gaan fokken en
hoe gaan we dat doen?
De kleurenformule van zuiver blauwgrauw is: ABCdEd
ABCdE
Ik heb al blauwgrijze Nederlandse Hangoor Dwergen .Deze hebben als
kleurformule: ABCdE als ze fok/ kleurzuiver zijn.
ABCdE
In mei 2007 heb ik een jong ijzergrauw NHD rammetje gekocht
bij.Dit rammetje komt uit moeder Blauw x vader
Wit roodoog.
De kleurformule van dit rammetje is: ABCDEd
.
a? cdE of e
Waarom denk ik dit? Het konijntje ziet er IJzergrauw uit dus
boven de streep moet ABCDEd staan.
A:
De moeder is blauw, dus niet wildkleurig. Onder de streep is dus de
a.
B:En dan de B.....bij zuiver blauw en zuiver
ijzergrauw hebben we 2x een B.Maar ze allebei een B en een b zouden
hebben, en één van deze geeft een B door en de andere een b, hebben
we uitrelijk toch een ijzergrauw konijntje.Dus we weten zeker dat er
één B.Maar het zou mogelijk zijn dat er ook een b is ,
vandaar het vraagteken onder de streep.
C:We krijgen geen 2x c , want ander was het konijntje wel
wit.We hebben zeker één c, want de vader is wit roodoog.Dus de C
onder de streep moet een c zijn..
D:En omdat de moeder blauw is heeft zijn geen D maar een d.We krijgen geen 2x d, ander was het konijntje blauw of
blauwgrauw.
E:We hebben 1x Ed , omdat het konijntje grauw is. Bij
geen Ed was het konijntje niet grauw en bij 2x
Ed was het konijntje ook niet goed grauw.Het zpu
mogelijk zijn dat we onder de streep een e hebben. Dit zou voor
kunnen komen bij één of beide ouders, zonder dat we dit aan het
uiterlijk dus zien.
Nu ga ik volgende jaar een blauwgrijze NHD kruizen met dit
ijzergrauwe rammetje.
Als ik er van uit ga dat het blauwgrijze NHD kleurzuiver is dan
krijgen we:
ABCdE x ABCDEd
>Blauwgrauw ,IJzergrauw, Konijngrijs of Blauwgrijs
ABCdE a?cdE of e
|
|
|
